Συριγμός στα παιδιά: Πότε το «σφύριγμα» στην αναπνοή μπορεί να σχετίζεται με άσθμα;

Ένα «σφύριγμα» στην αναπνοή του παιδιού, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από βήχα και συνάχι, συχνά ανησυχεί τους γονείς. Ο ήχος αυτός μπορεί να είναι συριγμός, ένα σύμπτωμα που εμφανίζεται συχνά στην προσχολική ηλικία, κυρίως κατά τη διάρκεια ιογενών λοιμώξεων. Παρότι μπορεί να σχετίζεται με το βρογχικό άσθμα, δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί που παρουσιάζει συριγμό έχει άσθμα. Η συχνότητα και η βαρύτητα των επεισοδίων, καθώς και το αν το παιδί εμφανίζει συμπτώματα και όταν δεν έχει ίωση, βοηθούν τον παιδοπνευμονολόγο να διερευνήσει την αιτία και να καθορίσει την κατάλληλη αντιμετώπιση.

Τι είναι ο συριγμός;

Ο συριγμός είναι ένας λεπτός ήχος, σαν «σφύριγμα», που ακούγεται συνήθως κατά την εκπνοή, δηλαδή όταν το παιδί βγάζει τον αέρα από τους πνεύμονες. Προκαλείται καθώς ο αέρας περνά μέσα από αεραγωγούς που έχουν στενέψει και μπορεί να συνοδεύεται από βήχα, ταχύπνοια ή δυσκολία στην αναπνοή.

Ωστόσο, δεν είναι κάθε ήχος που ακούγεται κατά την αναπνοή του παιδιού συριγμός. Το μπούκωμα και οι εκκρίσεις στη μύτη μπορεί να προκαλούν διαφορετικούς ήχους, τους οποίους οι γονείς περιγράφουν επίσης ως «σφύριγμα». Η κλινική εξέταση και η ακρόαση του θώρακα βοηθούν τον γιατρό να διαπιστώσει αν πρόκειται για συριγμό ή για ήχο που προέρχεται από τη μύτη ή τον φάρυγγα.

Γιατί εμφανίζεται συχνά στην προσχολική ηλικία;

Οι ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού αποτελούν συχνό εκλυτικό παράγοντα συριγμού στα μικρά παιδιά. Κατά τη διάρκεια μιας λοίμωξης, ο ερεθισμός των αεραγωγών, η αυξημένη παραγωγή βλέννας και η σύσπαση των μυών γύρω από τους βρόγχους μπορούν να δυσκολέψουν τη δίοδο του αέρα.

Ορισμένα παιδιά εμφανίζουν συριγμό μόνο κατά τη διάρκεια μιας ίωσης και δεν έχουν συμπτώματα ανάμεσα στα επεισόδια. Άλλα παρουσιάζουν βήχα, συριγμό ή δυσκολία στην αναπνοή ακόμη και όταν δεν έχουν ίωση. Η χρονική εμφάνιση των συμπτωμάτων βοηθά τον παιδίατρο να αξιολογήσει την κατάσταση, χωρίς όμως να αρκεί από μόνη της για να επιβεβαιώσει ή να αποκλείσει το άσθμα.

Στα βρέφη, ιδιαίτερα πριν από την ηλικία των 12 μηνών, το πρώτο επεισόδιο συριγμού οφείλεται συχνότερα σε βρογχιολίτιδα παρά σε άσθμα. Γι’ αυτό η ηλικία και η συνολική κλινική εικόνα πρέπει πάντοτε να λαμβάνονται υπόψη.

Πότε ο συριγμός μπορεί να σχετίζεται με παιδικό άσθμα;

Το βρογχικό άσθμα χαρακτηρίζεται από φλεγμονή των αεραγωγών και συμπτώματα που μεταβάλλονται σε συχνότητα και ένταση. Μπορεί να εκδηλώνεται με συριγμό, βήχα ή δυσκολία στην αναπνοή, επηρεάζοντας τον ύπνο και το παιχνίδι του παιδιού.

Η πιθανότητα άσθματος αυξάνεται όταν:

• Τα επεισόδια συριγμού επαναλαμβάνονται.
• Το παιδί παρουσιάζει βήχα ή συριγμό και όταν δεν έχει ίωση.
• Τα συμπτώματα εμφανίζονται τη νύχτα, με το τρέξιμο, το γέλιο ή το κλάμα.
• Συνυπάρχουν έκζεμα, αλλεργική ρινίτιδα ή αλλεργική ευαισθητοποίηση.
• Υπάρχει ιστορικό άσθματος σε γονέα ή άλλο στενό συγγενή.

Τα στοιχεία αυτά βοηθούν τον παιδίατρο να εκτιμήσει την πιθανότητα άσθματος, αλλά κανένα δεν αρκεί από μόνο του για τη διάγνωση. Η απουσία αλλεργιών, οικογενειακού ιστορικού ή συμπτωμάτων ανάμεσα στις ιώσεις δεν αποκλείει το άσθμα.

Πώς γίνεται η διάγνωση στα μικρά παιδιά;

Στην προσχολική ηλικία, η διάγνωση του άσθματος βασίζεται κυρίως στο ιστορικό, στην κλινική εξέταση και στην πορεία των συμπτωμάτων. Ο παιδίατρος αξιολογεί τη συχνότητα των επεισοδίων, τους παράγοντες που τα προκαλούν και το αν επηρεάζουν τον ύπνο ή το παιχνίδι. Παράλληλα, εξετάζει την ανταπόκριση στην κατάλληλη θεραπεία και αναζητά άλλες πιθανές αιτίες των συμπτωμάτων.

Η σπιρομέτρηση είναι συχνά δύσκολο να πραγματοποιηθεί αξιόπιστα στα πολύ μικρά παιδιά, καθώς απαιτεί τη συνεργασία τους. Όταν υπάρχει υποψία άσθματος, μπορεί να προταθεί δοκιμαστική αγωγή για συγκεκριμένο διάστημα, με ιατρική καθοδήγηση και προγραμματισμένη επανεκτίμηση.

Εάν τα συμπτώματα επιμένουν, έχουν ασυνήθιστα χαρακτηριστικά ή δεν βελτιώνονται με τη θεραπεία, χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση και, όπου ενδείκνυται, παιδοπνευμονολογική εκτίμηση.

Πώς αντιμετωπίζεται ο συριγμός;

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία του συριγμού, την ηλικία του παιδιού, τη συχνότητα και τη βαρύτητα των επεισοδίων. Όταν ενδείκνυται ο παιδίατρος μπορεί να χορηγήσει εισπνεόμενο βρογχοδιασταλτικό, το οποίο χαλαρώνει τους μυς γύρω από τους βρόγχους και διευκολύνει την αναπνοή.

Σε παιδιά με συχνά ή σοβαρά επεισόδια, ή με συμπτώματα ανάμεσα στις λοιμώξεις, μπορεί να χρειαστεί εισπνεόμενο κορτικοστεροειδές, που βοηθά στον έλεγχο της φλεγμονής των αεραγωγών. Δεν χρειάζονται όλα τα παιδιά καθημερινή αγωγή· η επιλογή και η διάρκειά της καθορίζονται από τον γιατρό, με προγραμματισμένη επανεκτίμηση.

Στα μικρά παιδιά, τα εισπνεόμενα φάρμακα χορηγούνται συνήθως με κατάλληλο αεροθάλαμο και όταν χρειάζεται, μάσκα. Η εκπαίδευση των γονέων στη σωστή τεχνική είναι απαραίτητη, ώστε το φάρμακο να φτάνει αποτελεσματικά στους πνεύμονες.

Θα συνεχιστούν τα επεισόδια μεγαλώνοντας;

Σε πολλά παιδιά, τα επεισόδια συριγμού γίνονται αραιότερα ή υποχωρούν με την ηλικία. Σε άλλα, τα συμπτώματα επιμένουν και ενδέχεται να διαγνωστεί άσθμα στη σχολική ηλικία. Η πορεία δεν μπορεί να προβλεφθεί με βεβαιότητα από ένα μόνο επεισόδιο. Η τακτική παρακολούθηση βοηθά τον παιδίατρο να αξιολογεί την εξέλιξη των συμπτωμάτων και να προσαρμόζει την αγωγή, εφόσον χρειάζεται, στις ανάγκες του παιδιού.

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια;

Ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια εάν το παιδί:

• Δυσκολεύεται έντονα να αναπνεύσει ή το δέρμα «τραβιέται» ανάμεσα ή κάτω από τα πλευρά σε κάθε αναπνοή.
• Δεν μπορεί να μιλήσει, να φάει ή να πιει λόγω δυσκολίας στην αναπνοή.
• Παρουσιάζει μελάνιασμα στα χείλη ή παύσεις στην αναπνοή.
• Νυστάζει ασυνήθιστα πολύ, ξυπνά δύσκολα, φαίνεται συγχυτικό ή εξαντλημένο.
• Επιδεινώνεται παρά την αγωγή που έχει συστήσει ο παιδίατρος.

Πότε να απευθυνθείτε σε Παιδοπνευμονολόγο;

Εάν το παιδί σας παρουσιάζει επαναλαμβανόμενο «σφύριγμα» στην αναπνοή ή επίμονα αναπνευστικά συμπτώματα, επικοινωνήστε με το παιδοπνευμονολογικό ιατρείο της Δρ. Ελπινίκης Καρτσιούνη για να προγραμματίσετε την αξιολόγησή του και να λάβετε εξατομικευμένη καθοδήγηση.