Αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV): Πώς να προστατεύσετε το μωρό σας

Ένα συνάχι ή ένας ήπιος βήχας σε έναν ενήλικα ή σε ένα μεγαλύτερο παιδί συνήθως δεν προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία. Όταν όμως στο σπίτι υπάρχει ένα βρέφος, τα ίδια συμπτώματα χρειάζονται περισσότερη προσοχή. Ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) συχνά εκδηλώνεται σαν κοινό κρυολόγημα, αλλά στα μωρά και ιδιαίτερα κατά τους πρώτους μήνες της ζωής τους, μπορεί να προκαλέσει βρογχιολίτιδα ή πνευμονία. Στο άρθρο που ακολουθεί, θα δούμε πώς μεταδίδεται ο RSV, ποια καθημερινά μέτρα βοηθούν στην πρόληψη και ποιες επιλογές υπάρχουν σήμερα για την προστασία των βρεφών

Πώς μεταδίδεται ο RSV;

Ο RSV μεταδίδεται μέσω αναπνευστικών εκκρίσεων, κατά τον βήχα ή το φτέρνισμα, αλλά και με τη στενή επαφή, όπως ένα φιλί στο πρόσωπο. Η μετάδοση μπορεί επίσης να συμβεί όταν αγγίζουμε μολυσμένα αντικείμενα ή επιφάνειες και στη συνέχεια τα μάτια, τη μύτη ή το στόμα μας. Έτσι, ένας γονέας, ένας επισκέπτης ή ένα μεγαλύτερο αδελφάκι με ήπια συμπτώματα μπορεί να μεταδώσει τον ιό στο μωρό. Η καθημερινή επαφή μέσα στην οικογένεια εξηγεί γιατί η πρόληψη αφορά όλους όσοι συμμετέχουν στη φροντίδα του βρέφους.

Ποια παιδιά χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή;

Μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής λοίμωξης από RSV διατρέχουν τα βρέφη κάτω των έξι μηνών, ιδιαίτερα κατά τους πρώτους μήνες της ζωής, καθώς και όσα έχουν γεννηθεί πρόωρα. Αυξημένο κίνδυνο έχουν επίσης παιδιά με ορισμένες συγγενείς καρδιοπάθειες, χρόνια πνευμονοπάθεια ή σοβαρή εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Πρακτικά μέτρα για την πρόληψη του RSV στο σπίτι

1. Καθαρά χέρια πριν από κάθε επαφή με το μωρό

Πλένετε καλά τα χέρια σας με νερό και σαπούνι πριν αγγίξετε ή ταΐσετε το μωρό, καθώς και μετά το φύσημα της μύτης, τον βήχα ή το φτέρνισμα. Ζητήστε από τους επισκέπτες να κάνουν το ίδιο και μάθετε στα μεγαλύτερα παιδιά να πλένουν τα χέρια τους πριν πλησιάσουν το αδελφάκι τους.

2. Αναβολή επισκέψεων όταν υπάρχουν συμπτώματα

Εάν κάποιος έχει συνάχι, βήχα, πυρετό ή πονόλαιμο, είναι προτιμότερο να αναβάλει την επίσκεψή του μέχρι να αναρρώσει. Ακόμη και τα ήπια συμπτώματα κρυολογήματος μπορεί να οφείλονται σε έναν ιό που μπορεί να προκαλέσει σοβαρότερη νόσο σε ένα νεογέννητο.

3. Προσοχή στον βήχα, στα φιλιά και στα κοινά αντικείμενα

Καλύπτετε το στόμα και τη μύτη με χαρτομάντιλο ή με το εσωτερικό του αγκώνα όταν βήχετε ή φτερνίζεστε. Πετάτε αμέσως το χρησιμοποιημένο χαρτομάντιλο και πλένετε τα χέρια σας. Εάν έχετε συμπτώματα κρυολογήματος, αποφεύγετε τα φιλιά στο πρόσωπο του μωρού και μην μοιράζεστε ποτήρια, κουτάλια ή άλλα σκεύη με τα παιδιά.

4. Καθαρισμός και καλός αερισμός

Καθαρίζετε τακτικά τα παιχνίδια και τις επιφάνειες που αγγίζονται συχνά, σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης των καθαριστικών προϊόντων. Αερίζετε καθημερινά το σπίτι και περιορίζετε την παραμονή του μωρού σε κλειστούς χώρους με συνωστισμό και ανεπαρκή αερισμό, ώστε να μειώνεται η έκθεσή του σε αναπνευστικούς ιούς.

Τι γίνεται όταν αρρωστήσει το μεγαλύτερο αδελφάκι;

Οι ιώσεις από τον παιδικό σταθμό ή το σχολείο συχνά μεταφέρονται στο σπίτι. Αν το μεγαλύτερο παιδί εμφανίσει συνάχι, βήχα ή άλλα συμπτώματα, περιορίστε προσωρινά τη στενή επαφή του με το μωρό και δώστε έμφαση στο συχνό πλύσιμο των χεριών. Εξηγήστε του με απλά λόγια ότι μπορεί να δείχνει την αγάπη του χωρίς φιλιά στο πρόσωπο, μέχρι να αναρρώσει.

Αν αρρωστήσει ένας γονέας, ένας υγιής ενήλικας μπορεί να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος της φροντίδας του μωρού, εφόσον είναι εφικτό. Όταν η στενή επαφή είναι απαραίτητη, η χρήση μάσκας που εφαρμόζει καλά στο πρόσωπο του ενήλικα με συμπτώματα μπορεί να προσφέρει επιπλέον προστασία, μαζί με την υγιεινή των χεριών και τον καλό αερισμό.

Υπάρχει εμβόλιο για τον RSV ή άλλη προστασία για τα βρέφη;

Για την προστασία των βρεφών από σοβαρή νόσο λόγω RSV υπάρχουν δύο επιλογές. Η πρώτη αφορά τον εμβολιασμό της μητέρας κατά την εγκυμοσύνη και η δεύτερη την χορήγηση μονοκλωνικού αντισώματος στο μωρό. Η κατάλληλη επιλογή καθορίζεται σύμφωνα με τις ελληνικές συστάσεις και το ιστορικό μητέρας και παιδιού.

Εμβολιασμός στην εγκυμοσύνη

Με τον εμβολιασμό, ο οργανισμός της μητέρας παράγει αντισώματα που περνούν μέσω του πλακούντα στο μωρό, προσφέροντας προστασία από σοβαρή νόσο λόγω RSV κατά τους πρώτους μήνες της ζωής του. Στην Ελλάδα, το εμβόλιο RSVpreF (Abrysvo) συστήνεται σε εγκύους ηλικίας 18 ετών και άνω, από την 32η εβδομάδα έως τις 36 εβδομάδες και 6 ημέρες κύησης, εφόσον ο αναμενόμενος τοκετός είναι μεταξύ 1ης Νοεμβρίου και 31ης Μαρτίου. Χορηγείται σε μία δόση, σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό.

Μονοκλωνικό αντίσωμα στο βρέφος

Το nirsevimab είναι μονοκλωνικό αντίσωμα μακράς δράσης. Προσφέρει έτοιμα αντισώματα, δηλαδή παθητική ανοσοποίηση, για την προστασία από σοβαρή νόσο λόγω RSV.

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2026, συστήνεται:

• Σε νεογέννητα που γεννιούνται από 1η Νοεμβρίου έως 31 Μαρτίου, εφόσον η μητέρα δεν εμβολιάστηκε κατά την εγκυμοσύνη, κατά προτίμηση πριν από την έξοδο από το μαιευτήριο.
• Σε πρόωρα βρέφη που γεννήθηκαν πριν από τις 35 εβδομάδες κύησης, από Απρίλιο έως Οκτώβριο, στην αρχή της περιόδου RSV, τον Νοέμβριο.
• Σε βρέφη και μικρά παιδιά με συγκεκριμένους παράγοντες υψηλού κινδύνου, στην αρχή της πρώτης και της δεύτερης περιόδου RSV, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες ενδείξεις.

Εξατομικευμένη καθοδήγηση για την προστασία του παιδιού σας

Κάθε παιδί έχει διαφορετικές ανάγκες, ανάλογα με την ηλικία, τον χρόνο γέννησης και το ιατρικό ιστορικό του. Η έγκαιρη συζήτηση με τον παιδίατρο ή τον παιδοπνευμονολόγο βοηθά να γνωρίζετε ποιες επιλογές προστασίας από τον RSV ενδείκνυνται για το παιδί σας, ιδιαίτερα εάν είναι νεογέννητο, έχει γεννηθεί πρόωρα ή έχει κάποιο υποκείμενο νόσημα. Επικοινωνήστε με το ιατρείο μας για εξατομικευμένη ενημέρωση σχετικά με την πρόληψη του RSV και τις διαθέσιμες επιλογές προστασίας του παιδιού σας.